رفع کمر درد ناشی از چاقی

بسیاری از پزشکان معتقدند که موارد زیادی از کمردردهایی که مردم امروزه به آن دچار هستند در واقع ناشی از اضافه وزن و چاقی است. علت ابتلای بیشتر افراد دارای اضافه وزن به کمردرد هم نسبتاً ساده است. وزن اضافه تر در بدن به معنی فشار بیشتر روی تمام بخش های بدن است. ممکن است شما هم از افرادی باشید که دچار اضافه وزن و یا چاقی هستند. در این صورت باید بدانید که عضلات، مفاصل و بافت های بدن شما متاسفانه بیشتر در معرض آسیب دیدگی قرار دارند. آسیب های مربوط به چاقی و اضافه وزن معمولاً متوجه کمر و ستون فقرات هستند.

وزنی که فرد دارای اضافه وزن هر لحظه با خود حمل می کند ستون فقرات و کمرش را تحت فشار اضافی و تنش قرار می دهد. این مسئله کمر و ستون فقرات را در معرض ابتلا به مشکلات مختلفی قرار می دهد. به طور مثال کشیدگی کمر یکی از مشکلات رایج افراد دارای اضافه وزن است. علتش این است که اضافه وزنی که به صورت چربی در قسمت شکم و مرکزی بدن جمع می گردد باعث می شود مرکز ثقل بدن کمی به سمت جلوتر حرکت کند و این باعث می شود که بدن و ساختار ستون فقرات از حالت طبیعی خود خارج شود و به سمت جلو کشیده شود.

مشکل دیگری که خیلی بین افراد دارای اضافه وزن و چاقی رایج است مربوط به دیسک بین مهره های کمر می باشد. به طور معمول با گذشت زمان و افزایش سن، دیسک های بین مهره ها توانایی اولیه خود را از دست می دهند. تفاوت این فرآیند برای افراد دارای اضافه وزن با افراد معمولی در این است که فرسایش و ضعیف شدن دیسک برای آن ها بسیار سریع تر اتفاق می افتد و باعث ایجاد مشکلات مختلف می شود.

عمده مشکلاتی که افراد چاق با آن درگیر می شوند شامل بیرون زدگی دیسک کمر، پارگی دیسک، شکستگی فشاری مهره و بیماری تخریبی دیسک است.

ولی قبل از اینکه به دنبال راه حل درمان یا پیش گیری از این مشکلات باشید، باید از وضعیت بدن، سلامت و وزن خود مطلع شوید. یعنی باید بدانید که آیا شما از نظر تعریف علم پزشکی یک فرد چاق، دارای اضافه وزن، متناسب یا لاغر محسوب می شوید؟

 

چاقی چیست؟

رفع کمر درد ناشی از چاقی

چاقی از نظر علم پزشکی به داشتن بافت های اضافه چربی در کل بدن گفته می شود. شاید کمی گیج کننده باشد! بگذارید این طور بگوییم که بافت های چربی در واقع یک اصطلاح علمی پزشکی هست که منظور از آن همان چربی های زیر پوست یا بافت های همبند می باشد.

به طور کلی ذخیره چربی برای بدن مفید است و برای یک بدن سالم داشتن مقداری چربی ضروری است. ولی چاقی و اضافه وزن زمانی پیش می آید که بدن به اندازه ای چربی در خود ذخیره می کند که دیگر برای سلامتش مفید نیست و تأثیر منفی بر روی سلامتی اش می گذارد. شاید به عنوان یک فرمول دم دستی بتوان این طور گفت که شما تا وقتی که از ۲۰ درصد وزن استاندارد و ایده آلتان سنگین تر نشده اید، اضافه وزن ندارید.

ولی راه و روش دقیق تری که بدانید وزن و سلامت بدن تان در چه وضعیتی قرار دارد این است که از شاخص توده بدنی یا همان BMI استفاده کنید.

 

شاخص توده بدنی یا BMI چیست؟

محاسبه شاخص توده بدنی به نسبت، ساده است. این شاخص در واقع وزن شما را به کیلوگرم، بر مجذور قد شما در واحد متر تقسیم می کند. ولی نگران نباشید. قرار نیست دست به قلم شوید و یا دنبال ماشین حساب بگردید. در واقع این محاسبات قبلاً انجام شده اند که در ادامه آن را به صورت یک جدول در اختیار شما قرار داده ایم.

رفع کمر درد ناشی از چاقی

استفاده از این جدول بسیار ساده است. کافی است قد تان را به سانتی متر در محول عمودی و وزن تان را در محور افقی بالای تصویر پیدا کنید. حالا خانه ای که این دو محور با هم تلاقی می کنند را پیدا کنید. این خانه شاخص توده بدنی شما را نشان می دهد. مثلاً یک فرد با قد ۱۷۵ و وزن ۶۸ کیلو گرم، شاخص توده بدنی ۲۲ دارد و در منطقه سبز رنگ قرار می گیرد.

رفع کمر درد ناشی از چاقی

البته یک روش دیگر هم برای اندازه گیری شاخص توده بدنی و مشخص کردن وضعیت سلامت وزن وجود دارد که نسبت دور کمر به باسن یا WHR (waist-hip ratio) نام دارد. برای اندازه گیری این نسبت باید دور کمر و باسن را به دقت اندازه بگیرید. منظور از دور کمر آن قسمتی از کمر است که باریک تر از همه جا است که تقریباً بالای ناف می شود. منظور از دور باسن هم آن قسمتی است از باسن است که پهن ترین جا می باشد. حالا عددی که از دور کمر به دست آورده اید را باید به عدد دور باسن تقسیم کنید. این محاسبات را خودتان می توانید به راحتی انجام دهید و نیاز به جدول و نمودار ندارید. معنی اعدادی که این نسبت به شما می دهد به این صورت است:

برای آقایان:

کمتر از ۰.۹: وضعیت سلامتی مناسب و ریسک پایین ناشی از اضافه وزن

۰.۹ تا ۰.۹۹: وضعیت سلامت نه چندان مناسب و میزان ریسک متوسط ناشی از اضافه وزن

۱ و بالاتر: وضعیت سلامت نامناسب و ریسک بالای سلامت به دلیل اضافه وزن

 

برای خانم ها:

کمتر از ۰.۸: وضعیت سلامتی مناسب و ریسک پایین ناشی از اضافه وزن

۰.۸ تا ۰.۸۹: وضعیت سلامت نه چندان مناسب و میزان ریسک متوسط مربوط به اضافه وزن

۰.۹ و بالاتر: وضعیت سلامت نامناسب و ریسک بالای سلامت به دلیل اضافه وزن

 

حالا که از وضعیت شاخص توده بدنی خود با خبر شدید، وقت آن است که با مشکلات و خطراتی که متوجه افرادی با شاخص توده بدنی بالا است، آشنا شوید.

 

خطرات و مشکلات اضافه وزن و داشتن شاخص توده بدنی بالا

رفع کمر درد ناشی از چاقی

اگر با محاسبه شاخص توده بدنی متوجه شدید که اضافه وزن دارید یا چاق هستید، متاسفانه باید این خبر را به شما بدهیم که شما در معرض این مشکلات قرار دارید:

  1. بیماری شریان کرنری (coronary)
  2. فشار خون
  3. دیابت نوع ۲
  4. احتمال بالای سکته قلبی
  5. وقفه تنفسی در خواب یا آپنه خواب (apnea)

 

نکته مهمی در مورد شاخص توده بدنی BMI این است که اگر شاخص BMI شما بالای ۳۰ بود، شما یک فرد چاق محسوب می شوید. افراد با شاخص ۲۵ تا ۳۰ هم دارای اضافه وزن محسوب می شوند. افرادی که مشکل اضافه وزن دارند نه فقط با مشکلات داخل بدن شان دست و پنجه نرم می کنند (مثل مشکلات قلبی، خواب، فشار خون و …) بلکه در دنیای خارج از بدن شان هم مشکلات مختلفی دارند و محدودیت های فیزیکی در مواقع بسیاری برای آن ها مشکل ساز می شود.

رفع کمر درد ناشی از چاقی

بسیاری این تصور اشتباه را دارند که تعریف چاقی و اضافه وزن فقط مخصوص بزرگ تر هاست در صورتی که بچه ها هم درست مانند بقیه ممکن است دچار اضافه وزن و چاقی بشوند. متاسفانه حتی عوارض ناشی از این اضافه وزن هم برای آن ها یکسان است و در نتیجه کودکانی دارای اضافه وزن باید از کودکی با این مشکلات (مثل مشکلات قلبی و عروقی، فشار خون، کلسترول بالا و …) دست و پنجه نرم کنند. به همین دلیل خیلی مهم است که بچه ها را از ابتلا به چنین مشکلاتی حفظ کنیم و بهترین راه حل برای این کار این است که سبک زندگی سالم و پر فعالیت، رژیم غذایی سالم  برای آن ها در نظر بگیریم و خودمان هم آن را رعایت کنیم.

شاید در ابتدای شروع این برنامه بدن بچه ها و حتی خودتان آمادگی این تغییرات و به خصوص مواجهه با فعالیت فیزیکی را نداشته باشد و حتی کمی کمردرد را هم تجربه کنید. البته می توانید با استفاده از پشت بند و کمربندهای طبی درد احتمالی که به وجود می آید را کنترل کنید. به این شکل با یک تیر به دو نشان می زنید. هم کمردرد را کاهش می دهید و هم اینکه به خودتان و کودک عادت می دهید که حالت صحیح بدن همیشه رعایت شود.

 

چطور از کمردرد ناشی از اضافه وزن خلاص شویم؟

رفع کمر درد ناشی از چاقی

بهترین راه درمان برای شمایی که دچار چاقی، اضافه وزن یا حتی کمی اضافه وزن هستید، کاهش وزن است! این توصیه چندان هم غیر قابل پیش بینی نبود! ولی همان طور که بیشتر ما می دانیم، حقیقت این است که بحث کاهش وزن آنقدرها هم ساده نیست. به خصوص شروع کار خیلی سخت به نظر می رسد. وضعیت وقتی بدتر می شود که شما در کنار مشکل اضافه وزن و چاقی، مشکل کمردرد هم داشته باشید. در چنین وضعیتی کاهش وزن به شدت سخت و طاقت فرسا می شود و فرآیند رسیدن به وزن مناسب به شدت نا امید کننده به نظر می رسد.

بنابر این یکی از مهم ترین نکاتی که باید به خاطر داشته باشید این است که مهم نیست چقدر تلاش می کنید تا لاغر شوید، به هر حال باید مراقبت از کمر را در اولویت قرار دهید، چون کمردرد همراه با خود مشکلات بسیار زیاد دیگری به وجود می آورد که نه فقط زندگی را به کام شما تلخ می کند، که انجام فعالیت و در نتیجه روند کاهش وزن به شناخته شده ترین روش را تقریباً غیر ممکن می کند.

اگر لازم است می توانید از کمربند های طبی استفاده کنید تا به کمر فشار اضافی وارد نشود و از آسیب های بیشتر به کمر و ستون فقرات جلوگیری کنید. برخی از این کمربند ها طوری طراحی شده اند که جنس انعطاف پذیر و کشسانی دارند و در نتیجه حتی می توانید آن را زیر لباس هم بپوشید. به این ترتیب می توانید کمربند را تقریباً در هر موقعیتی که می خواهید بپوشید و به راحتی استفاده کنید.

کمربند از عضلات تحتانی کمر به خوبی پشتیبانی می کند. شاید این کمربند را بتوان مشابه عضلات جلوی شکم دانست که وظیفه شان حمایت بیشتر از شکم است تا عضلات شکم هم فشار کمتری ببینند و عضلات پشت کمر دچار کشیدگی و تنش نشوند.

البته به غیر از افراد دارای اضافه وزن، افرادی که مشکلاتی مثل آرتروز، بیماری تخریب دیسک و پوکی استخوان هم می توانند از این کمربند ها استفاده کنند.

درباره دکتر علی نقره کار

فلوشيپ فوق تخصصي درد از دانشگاه علوم پزشكي ایران، بورد تخصصي آنستزيولوژي و مراقبتهاي ويژه از دانشگاه علوم پزشكي تهران، بازرس انجمن رژيونال آنستزي و درد ايران (ISRAPM)، مدیر داخلی مجله علمی - پژوهشی بیهوشی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *