گاباپنتین چیست؟

گاباپنتین دارویی است که گاهی به عنوان داروی درمان صرع استفاده می‌شود. ممکن است برای درمان صرع در افراد بالای ۱۲ سال و برای تشنج های ناقص کودکان ۳ تا ۱۲ سال این دارو تجویز شود.

همچنین گاباپنتین ممکن است برای درمان سندرم پای بی‌ قرار، برای برطرف کردن بی‌ حسی و سوزن سوزن شدن مرتبط با دیابت، پیشگیری از گُر گرفتگی و آرام کردن درد همراه با زونا (شینگل) مورد استفاده قرار بگیرد.

گاباپنتین چیست؟

سازمان نظارت بر غذا و داروی آمریکا، گاباپنتین را در سال ۱۹۹۳ تحت نام تجاری نورونتین (Neurontin ) تأیید کرد. در سال ۲۰۰۳ سازمان نظارت بر غذا و داروی آمریکا گاباپنتین ژنریک را تأیید کرد و در حال حاضر این دارو توسط شرکت‌های دارویی متعددی ساخته می‌شوند.

در پژوهشی که در سال ۲۰۱۳ در Canadian Journal of Anesthesia منتشر شد مشخص شد گاباپنتین می‌تواند در کاهش اضطراب متوسط تا شدید در افرادی که می‌خواهند تحت عمل جراحی قرار بگیرند، مؤثر باشد.

پژوهشگران بیان می‌دارند پزشکان از این دارو برای درمان درد پس از عمل جراحی و همچنین انواع بیماری های روان‌پزشکی مانند اضطراب مزمن، روز به ‌روز بیشتر استفاده می‌کنند.

 

هشدار در مصرف گاباپنتین

در حدود یک نفر از هر ۵۰۰ نفری که داروهایی مانند گاباپنتین مصرف کرده ‌اند، ممکن است علایم زیر رخ ‌دهد. این علایم ظرف یک هفته پس از شروع درمان ممکن است شروع شود.

در صورتی که موارد زیر را تجربه می‌کنید، حتماً به اطلاع پزشک خود برسانید:

  • افکار خودکشی
  • علائم افسردگی
  • پرخاشگری
  • تحریک ‌پذیری
  • حمله وحشت
  • دلهره شدید
  • بی ‌قراری
  • اقدامات بدون فکر
  • هیجانات غیر طبیعی

در صورتی ‌که هر یک از علایم گفته شده را تجربه می‌کنید فوراً با پزشک تماس بگیرید.

کودکان ۳ تا ۱۲ سال ممکن است با مصرف گاباپنتین، تغییرات رفتاری داشته باشند. این تغییرات ممکن است شامل بی ‌قراری، عدم توانایی تمرکز و توجه، ضعف عملکرد در مدرسه و عصبانیت یا رفتار پرخاشگرانه باشد.

کودکان زیر سه سال نباید برای درمان تشنج، گاباپنتین مصرف کنند.

همچنین برای درمان دردهای عصبی پس از هرپس در کودکان نباید گاباپنتین استفاده شود.

در صورتی که بالای ۷۵ سال سن دارید یا بیماری کلیه دارید باید در مصرف گاباپنتین جانب احتیاط را رعایت کنید.

مصرف الکل می‌تواند عوارض گاباپنتین را تشدید کند.

پس از این که مصرف گاباپنتین را شروع کردید، نباید آن را به صورت ناگهانی قطع کنید در غیر این صورت ممکن است علائم ناشی از قطع مصرف دارو مانند اضطراب، اختلال خواب، حالت تهوع، درد و تعریق را تجربه نمایید.

برای قطع مصرف باید به ‌تدریج ظرف حداقل یک هفته، دوز گاباپنتین کاهش پیدا کند.

در صورتی که داروی مسکن تجویزی مانند داروهای اپیوئید مصرف می‌کنید موضوع را به اطلاع پزشک برسانید چرا که این داروها ممکن است سرگیجه یا خواب ‌آلودگی مرتبط با مصرف گاباپنتین را افزایش دهند.

همچنین پزشک باید از بیماری کلیه شما مطلع باشد. در صورتی که قصد عمل جراحی از جمله جراحی‌های دندانپزشکی دارید و یا تاکنون مشکل سوء استعمال مواد و الکل داشته‌ اید باید موضوع را به اطلاع پزشک برسانید.

 

سوء استعمال گاباپنتین

گزارش‌های متعددی نشان می‌دهند برخی افراد از گاباپنتین به عنوان داروی نشئگی و سرخوشی سوء مصرف کرده ‌اند. در پژوهشی در سال ۲۰۱۴ مشخص شد تقریباً یک چهارم افرادی که در کلینیک ترک اعتیاد حضور داشته ‌اند سوء استعمال گاباپنتین داشته‌ اند.

سوء مصرف گاباپنتین نه تنها می‌تواند عوارض جانبی جدی و خطرناک داشته باشد بلکه علائم قطع مصرف آن در مصرف ‌کنندگان شدید است.

 

گاباپنتین در بارداری

پژوهشگران هنوز نمی‌دانند آیا مصرف گاباپنتین برای بارداری بی‌ خطر است یا نه. بنابراین در صورتی که باردار هستید یا ممکن است باردار باشید پیش از مصرف گاباپنتین با پزشک مشورت کنید. گاباپنتین ممکن است از طریق شیر مادر به کودک منتقل شود. تاثیر گاباپنتین بر نوزادان شیرخوار مشخص نیست. بنابراین از پزشک بپرسید آیا فواید تغذیه از شیر مادر بر خطرات احتمالی گاباپنتین برای نوزاد شیرخوار ارجحیت دارد یا خیر.

 

عوارض جانبی گاباپنتین

  • خواب ‌آلودگی
  • سرگیجه
  • خستگی
  • تغییرات بینایی از جمله دوبینی
  • کند شدن در هنگام راه رفتن
  • رعشه
  • آب‌ریزش بینی
  • افزایش وزن
  • حالت تهوع یا سوء هاضمه
  • عصبی شدن
  • درد عضله
  • خشکی دهان یا گلو درد
  • ضعف حافظه
  • سردرد
  • افکار غیر طبیعی
  • اسهال یا یبوست
  • تورم دست و پا
  • خارش چشم
  • تب

در صورت تجربه عوارض جانبی جدی گاباپنتین که به صورت زیر است، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید:

  • افکار خودکشی و آسیب زدن به خود
  • تب یا تورم گره‌ های لنفاوی
  • تحریکات پوستی شدید
  • تورم صورت، لب‌ها یا زبان
  • تنگی نفس یا سخت شدن بلع
  • تشنج

 

حتماً باید تمامی داروهایی را که مصرف می‌کنید از جمله مواد غیر قانونی یا انرژی زا، داروهای بدون نسخه، گیاهان دارویی و سنتی و یا مکمل ها را به پزشک بگویید. انواع داروهایی که با گاباپنتین تداخل ایجاد می‌کند و ممکن است مشکلاتی به دنبال داشته باشند عبارتند از:

  • داروهای مسکن اپیوئیذ (مخدری) از جمله مرفین و ویکودین
  • ناپروکسن
  • داروهایی که برای سوزش معده مصرف می‌شود مانند میلاننا، مالوکس و سایمتیدین

 

در صورتی که تست پروتئین موجود در ادرار را انجام داده ‌اید به پزشک بگویید. گاباپنتین ممکن است بر نتایج برخی از این آزمایش‌ها تأثیر بگذارد.

 

گاباپنتین و الکل

مصرف الکل ممکن است برخی از عوارض جانبی گاباپنتین را تشدید کند. برخی از پزشکان توصیه می‌کنند در مدتی که گاباپنتین استفاده می‌کنید الکل مصرف نکنید.

در پژوهشی که در سال ۲۰۱۴ در نشریه  JAMA Internal Medicine منتشر شد مشخص شد ممکن است در آینده گاباپنتین به عنوان درمانی برای وابستگی الکل مطرح شود. گاباپنتین توانایی بدن در پرهیز از الکل را بهبود می‌بخشد. همچنین علائم مرتبط با بازگشت مانند بدخوابی و هوس الکل را کاهش می‌دهد. یافته ‌های این پژوهش اهمیت ویژه‌ ای دارد چرا که داروهای اندکی برای کمک به درمان وابستگی الکل وجود دارند.

 

گاباپنتین و فعل و انفعالات بدن

گاباپنتین ممکن است باعث شود احساس خواب ‌آلودگی و کسالت داشته باشید و قدرت تصمیم‌ گیری تان تحت تأثیر قرار بگیرد. از این رو تا زمانی که با عوارض گاباپنتین بر روی بدن خودتان آشنایی پیدا کنید از رانندگی و کار با دستگاه‌های صنعتی و اپراتوری پرهیز کنید. گاباپنتین ممکن است بر نتایج آزمایش پروتئین ادرار تأثیر بگذارد.

گاباپنتین به صورت کپسول منظم رهش و پیوسته رهش (طولانی اثر) و محلول تهیه می‌شود.

قرص معمولی گاباپنتین برای افراد بزرگسال برای درمان دردهای عصبی پس از زونا، معمولاً از ۳۰۰ میلی گرم شروع می‌شود و ممکن است تا ۱۸۰۰ میلی‌گرم در روز افزایش یابد.

قرص گاباپنتین برای افراد بزرگسال برای درمان صرع ممکن است از ۹۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی‌گرم در روز متفاوت باشد.

معمولا پزشکی گاباپنتین را با دوز کم تجویز کرده و سپس دوز آن را به تدریج افزایش می‌دهد و به سطحی می‌رساند که بهترین عملکرد را برای شما داشته باشد.

در مورد قرص گاباپنتین منظم رهش و محلول، معمولا سه دوز مساوی سه مرتبه در روز مصرف میشود. این دارو را با یک لیوان پر از آب مصرف کنید. مصرف آن می‌تواند همراه غذا و یا بدون غذا باشد. بین دوزهای گاباپنتین نباید بیش از ۱۲ ساعت فاصله باشد.

در صورتی که از قرص منظم رهش استفاده شود ممکن است نصف قرص تجویز می‌شود. در وسط قرص یک شکاف وجود دارد که از آن جا قرص را نصف کنید. میتوانید این قرصها را با غذا یا بدون آن مصرف کنید.

قرصهای آهسته رهش معمولا یک مرتبه در روز در ساعت ۵ بعد از ظهر مصرف میشوند. دقت داشته باشید نباید قرص را بجوید، خرد کنید یا بشکنید. تمامی قرص به صورت کامل باید بلعیده شود. قرص را همراه غذا مصرف کنید.

 

اوردوز گاباپنتین

علائم اوردوز گاباپنتین عبارتند از:

  • دو بینی
  • خواب آلودگی شدید
  • اختلال در تکلم
  • خستگی
  • اسهال

در صورت اوردوز با اورژانس تماس بگیرید.

 

فراموش کردن یک نوبت گاباپنتین

گاباپنتین را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید.

هرگز نباید مصرف این دارو را ناگهان متوقف کنید چرا که باعث علائم قطع مصرف دارو می‌شود. در صورتی که یک نوبت گاباپنتین را فراموش کردید هر چه سریع تر به محض این که به یاد آوردید مصرف کنید. در صورتی که تقریباً نوبت بعدی نزدیک است، نوبت فراموش شده را نخورید. هرگز در دوز گاباپنتین را به علت فراموش کردن نوبت قبلی، دو برابر نکنید.

 

درباره دکتر علی نقره کار

فلوشيپ فوق تخصصي درد از دانشگاه علوم پزشكي ایران، بورد تخصصي آنستزيولوژي و مراقبتهاي ويژه از دانشگاه علوم پزشكي تهران، بازرس انجمن رژيونال آنستزي و درد ايران (ISRAPM)، مدیر داخلی مجله علمی - پژوهشی بیهوشی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *